Kluten ontdekkers van Nieuw Land
Sierlijke, zwart-witte steltlopers die tussen juli en oktober met honderden in de Oostvaardersplassen verblijven. Kluten kunnen van ver komen om te profiteren van gunstige (tijdelijke) voedselomstandigheden. Zo vinden ze ook de beste plekjes van Nieuw Land.
Pieken in september
Kluten zijn in Nederland aanwezig tussen maart en oktober. In het vroege voorjaar arriveren ze in Nieuw Land om te broeden op Marker Wadden en Trintelzand. Door de aanleg van deze gebieden ontstond er veel broedbiotoop en daarnaast ondieptes en slikvlaktes om voedsel te zoeken.
De aantallen in Nieuw Land pieken echter in de nazomer, vooral in september. In deze tijd komen ook kluten van elders hier rusten en eten. Veruit de meeste kluten in Nederland broeden in het Wadden- en Deltagebied. Ze leven dus zowel in dynamische, zoute gebieden, als zoete gebieden zonder getij, zoals in Nieuw Land.
Waterpeil is bepalend voor voldoende slikvlaktes
Kluten zijn onmiskenbaar. Met hun dunne, omhoog gewipte snavel zwiepen ze behendig door nat slik en ondiep water. Zo vinden ze op de tast razendsnel kleine beestjes. Op Marker Wadden lijken dansmuggen de voornaamste voedselbron te zijn en daarnaast duikerwantsen, kleine wormpjes en vlokreeften. Dit zijn de talrijkste prooien op de plekken waar kluten naar voedsel zochten. Of ze dit ook daadwerkelijk eten moet nog blijken uit DNA-analyse van klutenpoep. We wachten met spanning op de resultaten.
Het aanbod aan slikvlaktes verschilt in Nieuw Land sterk tussen jaren en gedurende het seizoen. Het waterpeil en daarmee het aanwezige slikoppervlak is daarbij sturend. Zo zaten er in 2021 honderden kluten in de Grote Plas van de Oostvaardersplassen toen het waterpeil daar zakte voor de moerasreset. In 2026 ligt de Hoekplas van de Oostvaardersplassen er door droogte (veel verdamping, weinig regen) juist weer gunstig bij, net zoals in 2025. Sinds eind juni pleisteren hier 500 tot 2.500 exemplaren!
Naar het noorden en dan naar het zuiden
Na het broedseizoen trekken de meeste kluten naar het zuiden. Ze overwinteren in Zuid-Europa en in West-Afrika zuidelijk tot in Guinee-Bissau. Maar voordat ze richting het zuiden gaan, gaan ze eerst naar het noorden. Tot in november verzamelen kluten van Noord-Europa zich in de Waddenzee van de Friese kust tot aan Denemarken.
De grote aantallen die we nu in de Hoekplas zien, zijn deze tijd van het jaar dus behoorlijk uitzonderlijk. Ze komen overal vandaan. Zo zag Maarten Hotting (Lowland Ecology Network) op één ochtend vier kluten die geringd werden in Deltagebied, drie uit de Waddenzee, drie van Marker Wadden en nog een kluut uit de omgeving van Den Bosch. Het blijft fascinerend om te zien hoe goed kluten in staat zijn om goede omstandigheden te ontdekken.
Waar kan je ze zien?
Buiten het broedseizoen is de Oostvaardersplassen de beste plek om kluten te zien. Hoeveel en waar ze pleisteren is sterk afhankelijk van het waterpeil, maar meestal zie je ergens langs de plassen van de Knardijk en de Oostvaardersdijk wel mooie groepen. Op dit moment is een bezoekje aan de Hoekplas in de ochtend met goed licht in de rug een aanrader.
Je kan zelf ook letten op kluten met kleurringen. Lees meer over het project van Wij & Wadvogels.
Meer weten: