Oostvaardersoevers: wat gaan we doen
Op dit moment is er onvoldoende verbinding tussen het Markermeer, de Oostvaardersplassen en de Lepelaarplassen voor water, voedingstoffen en vissen. Hierdoor worden de gebieden kwetsbaar voor klimaatverandering. Daarom heeft project Oostvaardersoevers tot doel deze gebieden te verbinden.
Maatregelen
In project Oostvaardersoevers worden de volgende samenhangende maatregelen uitgewerkt om dit te bereiken:
Maatregelen voor water en natuur:
- Een verbinding voor vissen van het Markermeer naar de moerassen, en andersom. Deze komt naast het gemaal De Blocq van Kuffeler.
- Twee hevels om water in te laten vanuit het Markermeer. Een naar de Oostvaardersplassen en een naar de Lepelaarplassen;
- Een gemaal om water vanuit de Oostvaardersplassen weer terug in het Markermeer te krijgen. Water vanuit de Lepelaarplassen komt al via het gemaal De Blocq van Kuffeler in het Markermeer;
- Een ondiep luwtegebied in het Markermeer van circa 50 hectare;
- Water- en visverbindingen in de Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen.
Maatregelen voor beleving:
- Trappen aan de noord- en zuidkant van de strekdam op de kruising van de Oostvaardersdijk en de Knardijk;
- Beleefbaar maken van het gemaal voor de wateruitlaat.
In de praatplaten hieronder wordt het project in één oogopslag uitgebeeld en worden de maatregelen verder toegelicht. Van onder naar boven vertellen de platen 'projectgebied', 'water en vis' en 'beleving' het verhaal van het project. Wil je de praatplaat in z'n geheel bekijken? Open hem dan hier.
Projectgebied
Project Oostvaardersoevers focust op de deelgebieden Markermeer, Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen. In het Markermeer zijn de scheidingen onder water tussen deze gebieden hard, door het ontbreken van natuurlijke zachte land-waterovergangen. Dit is te zien in de doorsnede van het Markermeer links bovenin de plaat. Project Oostvaardersoevers wil deze gebieden met elkaar verbinden. Hiervoor worden verschillende maatregelen genomen de te zien zijn op de volgende plaat ‘water en vis’.
Water en vis
Voedselarm water vanuit het Markermeer wordt ingelaten bij de Kop van de Knardijk en Jacobsslenk en vindt zijn weg door de moerassen. Onderweg neemt het water voedingsstoffen zoals fosfaat en organische stof (bijvoorbeeld plantenresten) op uit de moerassen. Vervolgens wordt het als voedselrijk water weer uitgelaten naar het Markermeer. Het water uit de Lepelaarplassen wordt uitgelaten via het bestaande gemaal De Blocq van Kuffeler. Voor het water uit de Oostvaardersplassen gebeurt dit via een kleiner nieuw gemaal bij ‘Westvaarders’ (omgeving Jac P. Thijssepad). Ook binnendijks worden in de moerassen enkele water- en visverbindingen gemaakt. In het Markermeer wordt een luwtegebied aangelegd. Dit wordt een gebied van circa 50 hectare in het Markermeer, met ondiep water en variatie aan water- en oeverplanten. Het luwtegebied voegt op deze wijze de nu ontbrekende land-waterovergangen toe aan het Markermeer. Het luwte gebied wordt door luwtedammen beschermd tegen wind, golven en stroming zodat voedingsstoffen opgenomen kunnen worden door algen die op hun beurt weer voedsel vormen voor allerlei grotere waterorganismen. Zonder luwtegebied lukt dit niet en zakken de voedingsstoffen direct naar de bodem. Het luwtegebied is dus een cruciaal onderdeel van het project.
Ook vissen profiteren van het systeem. Waterschap Zuiderzeeland legt, met een bijdrage vanuit project Oostvaardersoevers, een vispassage aan naast gemaal De Blocq van Kuffeler. Hierdoor kunnen vissen in het voorjaar vanuit het Markermeer de Hoge en Lage Vaart inzwemmen om vanuit daar de ondiepe moerassen in te trekken en zich voort te planten. De vissen (bijvoorbeeld stekelbaars, brasem en snoek) groeien op in de moerassen en laten zich in het najaar, wanneer het water zakt, meevoeren naar het diepere water waar zij via de vispassage en het luwtegebied weer terug kunnen zwemmen het Markermeer in. Zo kan de volledige levenscyclus worden doorlopen.
Beleven
Vanuit Nationaal Park Nieuw Land zijn de maatregelen van project Oostvaardersoevers te beleven. Vanuit de verschillende bezoekerscentra aan de randen kun je lopend of op de fiets de locaties van project Oostvaardersoevers bezoeken.
Bijvoorbeeld bij Kop Knardijk waar, de strekdam heringericht wordt met trappartijen waar je op kunt zitten. Op mooie zomerdagen zie je daar nu al de campers en klapstoeltjes staan. We sluiten dus aan op de behoeftes van de bezoeker. Ook richten we de parkeerplaats in en treffen we verschillende kleinere maatregelen zoals fietsrustpunten en informatiepunten. Bij Westvaarders zorgen we dat (de omgeving van) het nieuwe gemaal te beleven is. We onderzoeken nog hoe dit eruit komt te zien.
Om vismigratie te kunnen volgen kijkt het Waterschap of er vanuit Nationaal Park Nieuw Land mogelijkheden zijn om bijvoorbeeld via een website te zien dat de vissen door de vispassage zwemmen, eventueel aangevuld met een beeldscherm bij e De Blocq van Kuffeler.
