Lepelaarparadijs in Nieuw Land
Lepelaars zijn grote, witte vogels met een onmiskenbare lepelvormige snavel waarmee ze behendig door het water zwiepen opzoek naar visjes. Ze voelen zich al lange tijd thuis in Nationaal Park Nieuw Land en profiteren nu ook nog eens van nieuwe natuur en natuuringrepen.
Nieuw Land koloniseren
De Lepelaarplassen kreeg ooit z’n naam door de lepelaars die daar broedden en in de jaren 90 bevond de grootste kolonie van Nederland zich in de Oostvaardersplassen. Ondertussen is er wel wat veranderd. Beide kolonies verdwenen en de grootste kolonie van Nieuw Land bevindt zich nu op een dam bij Bataviahaven in Lelystad. Lepelaars broeden graag samen met andere kolonievogels, zoals meeuwen, reigers of aalscholvers. Op de dam hebben ze gezelschap van kleine zilverreigers en verschillende soorten grote meeuwen. Een tijd lang was de kolonie bij Bataviahaven de enige kolonie in het nationaal park, maar sinds 2025 broeden ze ook weer in de Lepelaarplassen en in 2026 koloniseerden ze Marker Wadden.
Veel wetlands = veel visplekken
Lepelaars foerageren met hun gevoelige snavel op de tast. In de nazomer zie je ze overdag dan ook vaak rusten. Zodra het donker wordt gaan ze foerageren. Dat is overigens niet het hele jaar zo. Als ze gebonden zijn aan het nest hebben mannen en vrouwen een strikte dagindeling. De vrouw foerageert overdag en de man in de nacht.
De aantrekkingskracht van Nieuw Land voor lepelaars zit hem onder andere in het grote aanbod aan wetlands met ondiep water waar ze kunnen vissen. Lepelaars met zenders laten zien hoe ze de wetlands benutten en hoe dat tussen jaren varieert. Door ze te volgen en de groepen lepelaars te tellen en te bestuderen, leren we wat wel en niet werkt in beheer en inrichting. Zo hadden lepelaars de nieuw aangelegde eilanden van Marker Wadden direct ontdekt. Zelfs tijdens de aanleg zagen we al dat ze langs de oevers van de eilanden foerageerden. Ook reageerden ze sterk op de moerasreset in de Grote Plas van de Oostvaardersplassen. Tijdelijk werd het moeras drooggelegd waarmee Staatbosbeheer natuurlijke moerasprocessen wil nabootsen. In 2021 (bij de start van de reset) foerageerden er honderden lepelaars. In de jaren daarop was het te droog, waardoor lepelaars uitweken naar Marker Wadden en het oostelijk deel van de Oostvaardersplassen. Nu, in 2026, biedt de Grote Plas weer ideaal foerageergebied.
Waar en wanneer kan je ze zien?
In de nazomer (juli t/m september) zie je de meeste lepelaars in NP Nieuw Land. Aangezien de meeste lepelaars in het zuiden overwinteren, zijn er in de winter hele lage aantallen in het gebied. Je kan ze overal zien waar ondiep water is, zoals de Oostvaardersplassen, natte graslanden van de Lepelaarplassen, Trintelzand en op Marker Wadden. Op dit moment kan je spectaculaire aantallen zien langs de Oostvaardersdijk in de Grote Plas, dus stop eens bij kijkpunt het Nonnetje of de Kuifeend.
Ook thuis kan je genieten van lepelaars. De lepelaarkolonie bij Bataviahaven is via webcams tot het eind van het broedseizoen te bekijken of volg de lepelaars met zenders tijdens hun reis naar het zuiden.
Meer weten over lepelaars in Nieuw Land:
Geschreven door Camilla Dreef (Lowland Ecology Network)