Roerdompen, verborgen reigers in het riet
“Waar kan ik een roerdomp zien?”
Deze vraag krijg ik heel vaak. Roerdompen staan bekend als schuw, maar dat zijn ze niet. Ze vertrouwen volledig op hun camouflage. Je ziet ze niet vaak, want ze blijven goed verstopt tussen het hoge, dichte riet. Ze zijn bijna zo groot als een blauwe reiger, maar de nek en poten zijn korter.
Het verenkleed is goudbruin, zoals rietstengels, met prachtige zwarte en lichte strepen en visgraatpatronen. In het voorjaar krijgen de mannetjes een felblauwe snavelbasis, ook zijn ze groter dan de vrouwtjes.
Overdag foerageren ze in ondiep water, tussen moerasplanten, maar ook in graslanden. Ze eten muizen, mollen, vissen, kikkers, jonge vogels en insecten. Je zal ze eerder horen dan zien, van maart tot begin juni maken de mannen een diep hoempend geluid dat meer dan een kilometer ver draagt.
Interessante mannen uitzoeken en kleine nesten bouwen
Roerdompvrouwen zoeken vanaf april-mei een partner in een mooi leefgebied. De vrouwtjes dulden elkaar in enige mate, want meerdere vrouwtjes kunnen hetzelfde mannetje als tijdelijke partner kiezen. Ze paren met hem en bouwen dan een klein nest waar ze zelf voor hun jongen zorgen. Deze nesten kunnen dicht bij elkaar liggen.
Het nest is klein en drijft vaak in het riet min of meer op het water. Ik heb zelfs nesten gevonden boven 1,5 meter diep water. Roerdompkuikens poepen niet op hun nest. Mogelijk om roofdieren niet op een geurspoor te zetten. De mannetjes zijn voor de vrouwtjes al snel niet meer interessant. De vrouwtjes zorgen vervolgens als alleenstaande moeders voor de kuikens. Ze vangen prooien in de omgeving van het nest, maar vliegen ook vaak honderden meters naar plekken met veel eten en brengen dat dan naar de kuikens.
Aanleg moerassen heeft geholpen
We weten veel niet over de aantallen roerdompen in Nederland. Vogelaars tellen wel de roepende mannetjes elk jaar, maar dan weet je nog niet hoeveel vrouwtjes er zijn. Toch geven die tellingen een beeld van de veranderingen. We vreesden bijvoorbeeld voor het verdwijnen van roerdompen uit Nederland toen in de jaren 70-80 de populatie met meer dan 50% afnam. Mede dankzij de aanleg en herstel van moeras, waaronder die in Nationaal Park Nieuw Land, neemt de populatie de afgelopen jaren weer flink toe! In Nieuw Land leven in de broedtijd ongeveer 15 à 20 roerdompmannen.
Waar en wanneer kan je roerdompen zien?
Roepende mannetjes kan je in april en mei in alle moerassen van Nieuw Land horen. Het beste moment is een vroege ochtend op een windstille dag. Een roerdomp zien is mogelijk in juni als ze overdag geregeld op en neer vliegen om kuikens te voeren. En verder moet je geluk afdwingen door veel naar buiten te gaan en rietkragen af te speuren. In alle moerassen van Nieuw Land kan je ze tegenkomen.
Geschreven door Jan van der Winden (Lowland Ecology Network)