Visdieven: elegante pioniers op nieuwe eilanden
Vanaf mei klinkt boven de eilanden in Nationaal Park Nieuw Land weer het bekende geluid van de visdieven: “krrrieeee”!
Ze profiteren van nieuwe eilanden in het Markermeer en daarmee is Nieuw Land van groot belang.
Visjes voor de vrouwen
Visdieven zijn elegante vogels met een lichtgrijs verenkleed, een diepgevorkte staart en een rode snavel met zwarte punt. Na een reis van duizenden kilometers vanuit West-Afrika keren ze ieder voorjaar terug naar Nederland om te broeden.
De eerste weken na aankomst staan volledig in het teken van de liefde. Mannetjes proberen indruk te maken door visjes aan te bieden aan een vrouwtje. Daarmee laten ze zien dat ze later ook genoeg voedsel voor de jongen kunnen brengen. Ook voeren paren spectaculaire baltsvluchten uit, waarbij ze hoog boven de kolonie cirkelen, voortdurend roepen naar elkaar en in spiegelbeeld naast elkaar vliegen.
Uiteindelijk kiezen veel visdieven weer voor dezelfde partner als het jaar ervoor.
Broedkolonies op kale en open plekken
Visdieven zijn echte pioniervogels die houden van open plekken met weinig vegetatie. Door de aanleg van nieuwe eilanden in het Markermeer zijn er veel broedplekken voor visdieven bijgekomen. Deze eilanden hebben het grote voordeel dat ze moeilijk bereikbaar zijn voor grondpredatoren, zoals ratten of vossen, waardoor ze veilig kunnen broeden.
Op Trintelzand broeden enkele honderden paren, maar de grootste kolonies bevinden zich op Marker Wadden. In 2026 telden we daar een recordaantal van maar liefst 4.700 broedparen, ongeveer een kwart van de Nederlandse broedpopulatie!
Het nest bestaat meestal uit een kuiltje in de bodem met wat takjes of plantmateriaal. Ze leggen twee of drie goed gecamoufleerde eieren. Visdieven broeden in kolonies, waar de nesten soms maar enkele tientallen centimeters uit elkaar liggen.
Dat samenleven heeft voordelen. Zodra een roofvogel verschijnt, vliegen tientallen visdieven tegelijk op. Met luid geroep en felle duikvluchten proberen ze de indringer te verjagen. Samen staan ze sterk!
Meesters in het duiken
Ondanks wat hun naam doet vermoeden, zijn visdieven geen echte dieven. Hun prooien vangen ze meestal zelf, al wordt er onderling soms een visje afgepakt.
Laag boven het water speuren ze naar vis. Zodra ze een prooi ontdekken, blijven ze even stil hangen in de lucht om vervolgens kaarsrecht naar beneden te duiken.
In Nieuw Land eten visdieven vooral jonge baarzen, snoekbaarzen, spieringen en possen. Daarbij kunnen ze verrassend grote afstanden afleggen. Soms vliegen ze wel 40 km om voedsel te verzamelen.
Meer weten over visdieven:
Artikel: Nieuw Land biedt visdief broed- en foerageergebied
Rapport: NPNL uniek voor vogels uit zoete wetlands
Diverse rapporten op: lowland-ecology.network
Geschreven door Femke van Zetten (Lowland Ecology Network)